Sürekli işleri erteliyor ve suçluluk mu duyuyorsunuz? Erteleme hastalığı (procrastinating) neden bir zaman yönetimi sorunu değildir ve nasıl çözülür?
Erteleme Hastalığı (Procrastination) ile Savaş: Neden Erteliyoruz ve Nasıl Çözeriz?
“Yarın başlarım.” Bu iki kelime, modern insanın üretkenliğini baltalayan en büyük tuzaklardan biridir. Yapmamız gereken önemli bir iş olduğunu bildiğimiz halde, kendimizi aniden YouTube’da alakasız videolar izlerken veya evi temizlerken buluruz. Psikolojide procrastination olarak adlandırılan erteleme hastalığı, kronik bir tembellik hali değil, tamamen bir duygu yönetimi sorunudur. Peki, bu döngüden çıkmak ve zaman yönetimi tekniklerini hayatımıza dahil etmek nasıl mümkün?
Erteleme Hastalığı Neden Bir Zaman Yönetimi Sorunu Değildir?
Çoğu insan erteleme huyunu kötü bir zaman planlamasına bağlar. Ancak araştırmalar, ertelemenin temelinde olumsuz duygulardan kaçma arzusu olduğunu gösteriyor. Karşı karşıya olduğumuz iş bize sıkıcı, zor, belirsiz veya kaygı verici geldiğinde; beynimiz bizi bu stresten korumak için anlık rahatlama sağlayan geçici aktivitelere yönlendirir.
Yani aslında zamanı değil, o işin bizde uyandırdığı stresi yönetemediğimiz için erteleriz. Sonucunda ise geçici bir rahatlama, ardından devasa bir suçluluk duygusu ve kaçınılmaz bir stres döngüsü başlar.
Erteleme Döngüsünü Kıracak Pratik Çözümler
Bu kronik döngüyü kırmak, irade gücünüzü zorlamaktan ziyade akıllıca stratejiler uygulamayı gerektirir. İşte hemen bugün uygulayabileceğiniz yöntemler:
1. Beş Saniye Kuralı
Mel Robbins tarafından popülerleştirilen bu kural son derece basittir: Yapmanız gereken bir işi düşündüğünüz an, içinizden geriye doğru 5-4-3-2-1 diye sayın ve 1 dediğinizde hemen harekete geçin. Beyninizin size bahaneler üretmesi için sadece 5 saniyesi vardır; bu süreyi eyleme geçerek sabote edebilirsiniz.
2. İşleri “Gülünç Derecede” Küçük Parçalara Bölün
Büyük projeler göz korkutur ve ertelemeyi tetikler. “Kitap yazacağım” demek yerine “Bugün sadece bir paragraf yazacağım” deyin. İşin başlangıç eşiğini ne kadar düşürürseniz, beyninizin direnç gösterme ihtimali o kadar azalır.
3. Kusursuzluk Basıncını Azaltın
Ertelemenin en büyük besleyicisi mükemmeliyetçiliktir. “En iyisi olmayacaksa hiç yapmayayım” düşüncesi yerine “Kötü bir ilk taslak, hiç yoktan iyidir” mantığını benimseyin. Unutmayın; bitirilmiş bir iş, mükemmel ama yarım kalmış bir işten her zaman daha değerlidir.
Kendinize Şefkat Gösterin
Geçmişte ertelediğiniz işler için kendinizi suçlamak, kaygıyı artırır ve bir sonraki işi de ertelemenize neden olur. Kendinizi bağışlayın, derin bir nefes alın ve şu an, tam şu saniyede yapabileceğiniz en küçük adımla işe başlayın.